SMEs at COP31COP31'de KOBİ'ler
COP31 Rehberi

4 dk okuma · Güncelleme: 24 Eylül 2026 · 8 kaynak

İklim ve COP sözlüğü

COP31'i takip ederken karşılaşacağınız temel kavramların kısa ve sade açıklamaları.

KavramAçıklama
BMİDÇS / UNFCCCBirleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi. 1992'de kabul edildi; COP'lar bu sözleşmenin karar organıdır.1
COPTaraflar Konferansı. Sözleşmeye taraf ülkelerin yıllık toplantısı.1
Paris Anlaşması2015'te kabul edilen, ısınmayı 2°C'nin belirgin şekilde altında tutmayı ve 1,5°C ile sınırlamaya çalışmayı hedefleyen anlaşma.2
1,5°C hedefiSanayi öncesi döneme göre küresel ortalama sıcaklık artışının sınırı. Aşılması daha sık ve şiddetli kuraklık, sıcak hava dalgası ve yağış olayları riskini artırır.2
NDCUlusal Katkı Beyanı. Her ülkenin emisyon azaltım ve uyum planı; beş yılda bir güncellenir ve her seferinde daha iddialı olması beklenir.2
Küresel durum değerlendirmesiGlobal stocktake. Paris Anlaşması hedeflerine toplu ilerlemenin periyodik değerlendirmesi.2
Net sıfırSalınan sera gazları ile atmosferden uzaklaştırılanların dengelenmesi. Türkiye'nin hedef yılı 2053.3
Azaltım (mitigasyon)Sera gazı emisyonlarını düşürmeye yönelik önlemler: verimlilik, yenilenebilir enerji, elektrifikasyon.
Uyum (adaptasyon)İklim değişikliğinin etkilerine (kuraklık, sel, sıcak hava) karşı dayanıklılığı artıran önlemler.
Mavi BölgeCOP'un BM yönetimindeki, yalnızca akredite katılımcılara açık müzakere alanı.4
Yeşil BölgeEv sahibi ülkenin düzenlediği, halka açık sergi ve etkinlik alanı.4
Üst Düzey İklim ŞampiyonuŞehirler, şirketler, yatırımcılar ve sivil toplumu iklim eylemine yönelten, her COP için atanan temsilci. COP31'de Samed Ağırbaş.5
ETSEmisyon Ticaret Sistemi. Kapsamdaki tesislere emisyon üst sınırı koyan ve izinlerin alınıp satılmasına imkân veren piyasa mekanizması. Türkiye'de İklim Kanunu ile kuruldu.6
SKDM / CBAMAB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması. Belirli ürünlerin ithalatında gömülü emisyon için karbon maliyeti uygular; 2026'da kesin döneme geçti.7
Gömülü emisyonBir ürünün üretimi sırasında ortaya çıkan ve ürüne atfedilen sera gazı emisyonu.
Kapsam 1, 2, 3Kurumsal karbon ayak izi sınıfları. Kapsam 1: doğrudan emisyonlar (yakıt, süreç). Kapsam 2: satın alınan elektrik ve ısı. Kapsam 3: tedarik zinciri ve ürün kullanımı dahil diğer dolaylı emisyonlar.
İRDİzleme, raporlama ve doğrulama. Emisyon verisinin güvenilirliğini sağlayan süreç.
Döngüsel ekonomiMalzemeleri mümkün olduğunca uzun süre kullanımda tutan, atığı kaynağa dönüştüren üretim ve tüketim modeli.
TSRSTürkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları. Belirli eşikleri aşan şirketler için zorunlu.8

Kaynakça

  1. What is COP? — COP31 Türkiye
  2. The Paris Agreement — UNFCCC
  3. Target: 2053 Net Zero Emissions! — İklim Değişikliği Başkanlığı
  4. COP31 Türkiye — Sıkça Sorulan Sorular — COP31 Türkiye
  5. Türkiye appoints Samed Ağırbaş as COP31 Climate High-Level Champion — UNFCCC
  6. 7552 sayılı İklim Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
  7. CBAM definitive regime — Avrupa Komisyonu
  8. TSRS Uygulama Kapsamına İlişkin Usul ve Esaslar — Kamu Gözetimi Kurumu

Bu içerikler bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali danışmanlık yerine geçmez. Bağlayıcı ve güncel bilgi için kaynakçadaki resmi metinleri esas alın.

Sonraki yazı

COP31 nedir?

Taraflar Konferansı'nın ne olduğu, iklim müzakerelerinin kısa tarihi ve 2026'da Antalya'da düzenlenecek COP31'in temel bilgileri.